Beden Eğitimi Öğretmen Adaylarının Özel Gereksinimli Bireylerin Sportif Etkinliklerine Yönelik Görüşleri / Perspectives of Pre-Service Physical Education Teachers on the Participation of Individuals with Special Needs in Sports Activities
Keywords:
Beden eğitimi ve spor, özel eğitim, özel gereksinimli birey, Physical Education and Sports, Special Education, Students With Special NeedsAbstract
ÖZET
Amaç: Bu çalışmada, beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının, özel gereksinimli öğrencilerin sportif etkinliklerine yönelik görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubu, amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örneklem yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, araştırma grubu, Artvin Çoruh Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulunda öğrenim gören “Engelleri Sporla Aşıyoruz” projesinde gönüllü olarak özel gereksinimli öğrencilere rehberlik eden 10 öğretmen adayından oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Hazırlanan form çerçevesinde katılımcılar ile yüz yüze ve birebir görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir.
Bulgular: Çalışma bulgularına göre; üç ana tema, dokuz alt tema, alt temalara ilişkin 22 kategori elde edilmiştir. Özel gereksinimli öğrencilerin gelişim alanları temasında en çok motor gelişim ardından sosyalleşme ile ilgili kodlar oluşurken, öğretmen adaylarının gelişim alanları temasında mesleki yeterlilik ve psikolojik gelişim alt teması belirlenmiştir. Gelişime açık alanlar ana temasında ise daha fazla zaman gerekliliği en çok belirtilen görüş olmuştur.
Sonuç: Sonuç olarak uygulanan sportif faaliyetlerin hem özel gereksinimli öğrencilerin hem de öğretmen adaylarının gelişimlerine pozitif yönde katkı sağladığı söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Beden Eğitimi ve Spor, Özel Eğitim, Özel Gereksinimli Birey.
ABSTRACT
Aim: The aim of this study is to examine the views of physical education and sports teacher candidates regarding the sports activities of students with special needs.
Material and Method: A phenomenological design, one of the qualitative research methods, was employed in the study. The sample group of the study was determined using criterion sampling, one of the purposive sampling methods. Accordingly, the research group consisted of 10 teacher candidates studying at the School of Physical Education and Sports at Artvin Çoruh University, who voluntarily acted as mentors for students with special needs within the scope of the project titled “Overcoming Barriers Through Sports.” A semi-structured interview form was used as the data collection tool. Based on this form, face-to-face and one-on-one interviews were conducted with the participants. The collected data were analyzed through content analysis.
Results: According to the study findings, three main themes, nine sub-themes, and 22 categories related to the sub-themes were identified. Within the theme of developmental domains of students with special needs, codes related primarily to motor development were most frequent, followed by those associated with socialization. In the theme concerning the developmental domains of pre-service teachers, the sub-themes of professional competence and psychological development emerged. Regarding the main theme of areas open to development, the need for more time was the most frequently expressed view.
Conclusion: As a result, it can be stated that the implemented sports activities contributed positively to the development of both the students with special needs and the teacher candidates.
Keywords: Physical Education and Sports, Special Education, Students With Special Needs.
References
Bailey, R. (2007). Youth sport and social inclusion. In Positive youth development through sport (pp. 99-110). Routledge.
Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. 18. Baskı) Ankara: Pegem Akademi.
Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Los Angeles, CA: SAGE Publications.
Demirci, H. (2009). Esneklik çalışmalarının eğitilebilir zihinsel engelli çocukların hareketlilik gelişimleri üzerine olan etkisi (Tez no: 747475) [Yüksek Lisans Tezi]. Sakarya Üniversitesi.
Diken, H., & Sucuoğlu, B. (1999). Sınıfında zihin engelli çocuk bulunan ve bulunmayan sınıf öğretmenlerinin zihin engelli çocukların kaynaştırılmasına yönelik tutumlarının karşılaştırılması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 2(03). https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000042
Dursun, M., Güler, B., & Bozkurt, T. M. (2019). Öğretmen adaylarının zihinsel engelli bireylerin sportif etkinliklere katılımına ilişkin tutumlarının incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 13(3), 202-209.
Gür, A. (2001). Özürlülerin sosyal yaşama uyum süreçlerinde sportif etkinliklerin rolü. T.C. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı Yayınları.
Houser, J. (2015). Nursing research: Reading, using, and creating evidence. (3rd ed.). Burlington: Jones ve Bartlett Learning.
İlhan, E. L., & Esentürk, O. K. (2014). Zihinsel engelli bireylerde sporun etkilerine yönelik farkındalık ölçeği (ZEBSEYFÖ) geliştirme çalışması. Celal Bayar Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(1), 19-36.
İlhan, E. L., Esentürk, O. K., & Yarımkaya, E. (2016). Zihinsel Engelli Bireylerin Sportif Etkinliklerine Yönelik Tutum Ölçeği (ZEBSEYTÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. International Journal Of Human Sciences, 13(1), 1141-1160. http://dx.doi.org/10.14687/ijhs.v13i1.3656
İlhan, L. (2008). Eğitilebilir zihinsel engelli çocuklarda beden eğitimi ve sporun sosyalleşme düzeylerine etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 16(1), 315-324.
İlhan, L. (2008). Zihinsel engelli çocuklar için beden eğitimi ve sporun genel gelişim süreçleri açısından önemi. Çağdaş Eğitim Dergisi, 33(350), 17-24.
İlhan, L. (2009). Zihinsel engelli çocuğu olan anne-babaların çocuklarının özel eğitimleri sürecinde beden eğitimi ve spor etkinliklerine yaklaşımlarının değerlendirilmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 38-48.
Kardaş, N. T., Kardaş, S. B., & Sadık, R. (2017). Zihinsel engelli çocuğu olan bireylerin çocuklarının sportif etkinliklerine yönelik tutumlarının incelenmesi. Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 1(2), 34-43.
Kınalı, G. (2003). Zihin engellilerde beden - resim - müzik eğitimi. Farklı gelişen çocuklar. Epsilon Yayınları.
Konar, N., & Yıldıran, İ. (2012). Engelliler için beden eğitimi ve spor öğretmenliği: gereksinim ve bir program modeli. Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dergisi,14 (2), 208-216.
Kozak, M., İlhan E.L., & Yarayan Y.E. (2019). Zihinsel yetersizlik, spor ve ruhsal uyum ilişkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 13(1), 51-65.
Krebs, P. (2005). Adapted Physical Education and Sport. Fourth Edition. State University.
Manor- Binyamini, I. (2014). Positive aspects of the coping of mothers of adolescent children with development disability in the Bedouin community in Israel. Research in developmental disabilities, 35(6), 1272-1280. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2014.03.018
Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (Çev. Turan, S.). Nobel Yayıncılık.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2022). İlkokullarda Spor Dalı Eğitimi Protokolü. https://www.meb.gov.tr/meb-ile-genclik-ve-spor-bakanligi-arasinda-ilkokullarda-spor-dali-egitimi-protokolu imzalandi/haber/27771/tr
Mousouli, M., Kokaridas, D., Angelopoulou-Sakadami, N., & Aristotelous, M. (2009). Knowledge and attitudes towards children with special needs by physical education students. International Journal of Special Education, 24(3), 85-89.
Neihart, M., Reis, S., Robinson, N., & Moon, S. (2002). The social and emotional development of gifted children: What do we know? Waco, TX: Prufrock Press.
Orhan, R. (2019). Çocuk gelişiminde fiziksel aktivite ve sporun önemi. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 157-176.
Orhan, R., & Ayan, S.(2018). Psiko-motor ve gelişim kuramları açısından spor pedagojisi. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 523-540.
Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage publications.
Pierangelo, R., & Giuliani, G. (2008). Teaching students with autism spectrum disorders: A step-by-step guide for educators. Corwin Press.
Reindal, M. S. (2010). What is the purpose? Reflections on inclusion and special education from a capability perspective, European Journal of Special Needs Education, 25(1),1-12. https://doi.org/10.1080/08856250903450806
Rimm, S. (2002). Peer pressures and social acceptance of gifted students. In M. Neihart, S. M. Reis, N. M. Robinson, & S. M. Moon (Eds.), The social and emotional development of gifted children: What do we know? (pp. 13–18). Prufrock Press Inc.
Sarol, H., Aydın, İ., Gümüşboğa, İ., Güngörmüş, H., & Alıcı, Y. (2020). Otizmli çocuğa sahip ebeveyn perspektifi ile serbest zaman ve fiziksel aktivite. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(1), 144-155. https://doi.org/10.33689/spormetre.589006
Smith, E. B. (2009). Approaches to multicultural education in preservice teacher education: Philosophical frameworks and models for teaching. Multicultural Education, 16(3), 45-50.
Şahin, F. (2022). Özel gereksinimli çocuğa sahip olan ebeveyn ile özel gereksinimli çocuğa sahip olmayan ebeveynlerin psikolojik sağlamlık ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez no: 747475) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Okan Üniversitesi.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2022). 2011 Nüfus ve Konut Araştırması https://www.aile.gov.tr/media/88684/eyhgm_istatistik_bulteni_temmuz2021.pdf
Yarımkaya, E., Esentürk, O. K., & İlhan, L. (2020). The Effects of family-mediated physical activities on communication skills of a student with autism spectrum disorders: a pilot study. International Journal of Disabilities Sports and Health Sciences, 3(1), 52-65. https://doi.org/10.33438/ijdshs.733754
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Anatolia Sport Research
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
